W okresie sprawozdawczym funkcjonowały przy ZG SBP następujące sekcje, komisje i zespoły problemowe:

1. Sekcja Bibliotek Muzycznych,
2. Sekcja Bibliotek Naukowych,
3. Sekcja Bibliotek Niepaństwowych Szkół Wyższych
4. Sekcja Bibliotek Pedagogicznych i Szkolnych
5. Sekcja Bibliotek Publicznych,
6. Sekcja Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych,
7. Sekcja Fonotek
8. Komisja ds. Automatyzacji,
9. Komisja ds. Rzeczowego Opracowania Zbiorów,
10. Komisja ds. Statystyki Bibliotecznej,
11. Komisja Ochrony i Konserwacji Zbiorów,
12. Komisja Odznaczeń i Wyróżnień,
13. Komisja Wydawnictw Elektronicznych,
14. Komisja Wydawnicza,
15. Zespół ds. Bibliografii Regionalnej.

W 2002 r. liczba tych agend ZG SBP zwiększyła się o nowoutworzoną Sekcję Fonotek. Zakres podjętych przez nie działań był jak zwykle zróżnicowany, podobnie jak stopień zaangażowania i wykazana efektywność.

Do najbardziej aktywnych w roku sprawozdawczym należały te agendy, które nie tylko odbyły po kilka spotkań swoich członków, ale potrafiły zorganizować konferencje, seminaria, warsztaty, czy też podejmowały inne formy działalności.

Pod względem różnorodności form i zakresu prowadzonych prac Komisja Wydawnictw Elektronicznych niewątpliwie zasługuje na szczególne wyróżnienie. Prócz tradycyjnych działań, do których zaliczyć należy doroczne, walne spotkanie członków Komisji w dn.8-12.07 2002 r. oraz zorganizowanie w dn.20.09, wespół z BN, ogólnopolskiej konferencji poświęconej digitalizacji zbiorów, Komisja Wydawnictw Elektronicznych prowadziła w Internecie serwis Elektroniczna Biblioteka udoskonalając go (zmiana design`u i przejście na skład php) i poszerzając (o strony dotyczące rynku księgarskiego i wydawniczego, grantów, preprintów i digitalizacji). Prowadziła też serwis i listę dyskusyjną SBP. Na swojej stronie internetowej opublikowała ponadto10 numerów Biuletynu EbiBu (także w jęz. angielskim) i wybrane materiały pokonferencyjne. Zorganizowała też konkurs na najlepszą, internetową stronę biblioteczną. Członkowie Komisji przygotowywali opinie i ekspertyzy w zakresie elektronicznej informacji i wydawnictw zarówno dla instytucji państwowych jak też na użytek środowiska bibliotekarskiego. Biorąc aktywny udział w wielu konferencjach krajowych i zagranicznych inspirowali i nawiązywali współpracę miedzy bibliotekami i instytucjami zajmującymi się elektroniczną informacją w kraju i za granicą. Warto podkreślić, że w dokonaniach Komisji Wydawnictw Elektronicznych przeważały nowoczesne formy działalności, umożliwiające szybki przepływ informacji i opinii, modernizujące przy tym świadomość zawodową wielu bibliotekarzy i wizerunek naszej organizacji.

Aktywną i różnorodną, choć nie tak nowoczesną w formie działalność rozwinęła w minionym roku również Sekcja Bibliotek Niepaństwowych Szkół Wyższych. Prócz 4 otwartych spotkań Zarządu Sekcji o charakterze integracyjnym (4.03, 10.05, 25.09 i 13.11) Sekcja była współorganizatorem IV Konferencji Niepaństwowych Szkół Wyższych: "Marketing i jakość usług bibliotek naukowych" (Wrocław,9-11.05), zajęła się też redakcją i doprowadziła do opublikowania materiałów z tej konferencji. Ponadto brała udział w organizacji warsztatów "Ewidencja materiałów pozaksiążkowych w bibliotece" (Opolnica, 24-25.05) oraz seminarium "Miejsce informacji turystycznej w pracy bibliotek naukowych" (Warszawa, 24-25.09). Prowadzono szereg prac innego typu: zainicjowano badania ankietowe dotyczące bibliotek Niepaństwowych Szkół Wyższych, opracowano informator o bibliotekach tych szkół na Dolnym Śląsku, a w ramach Sekcji powołano Konfraternię Turystyczną, która ma się zająć się ma polityką gromadzenia, opracowywania i udostępniania zbiorów z zakresu krajoznawstwa. Ponadto Sekcja prowadziła własną stronę WWW oraz (jako jedyna) własną listę dyskusyjną. Członkowie Sekcji brali udział w pracach Sekcji Bibliotek Naukowych i Komisji Wydawnictw Elektronicznych, a przewodniczący Sekcji, St. Kubów wygłosił referat: "Możliwości współpracy między bibliotekami uczelni państwowych i niepaństwowych" na konferencji "Stan i potrzeby polskich bibliotek uczelnianych" (Poznań 13-15.11). W numerze 9/2002 EBiB opublikował też artykuł: "W trosce o nasze Stowarzyszenie".

Intensywnie pracowała także Komisja Odznaczeń i Wyróżnień. Odbyła ona 8 zebrań, podczas których rozpatrzono pozytywnie 53 wnioski na Honorową Odznakę SBP, 121 wniosków na medal "W dowód uznania" oraz 12 wniosków na medal "Bibliotheca Magna Perenisque". W związku z jubileuszem 85-lecia SBP przygotowano też i skierowano do odpowiednich władz 12 wniosków na odznaczenia państwowe, z których wszystkie uzyskały akceptację (w tym wniosek na Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski). Z tego samego powodu uzyskano z Ministerstwa Obrony Narodowej 3 Medale za Zasługi dla Obronności Kraju (2 srebrne i 1 brązowy)dla działaczy SBP.

Wysoki poziom aktywności prezentowały ponadto:

Sekcja Bibliotek Muzycznych, która odnotowała 5 zebrań Zarządu Sekcji (w dn. 18.04, 23.05, 16.09, 9.10 oraz 8.12) i zorganizowała w dn. 7-9.10 w Warszawie ogólnopolską konferencję bibliotekarzy muzycznych poświęconą przede wszystkim problematyce komputerowego opracowania zbiorów muzycznych. Patronowała też inauguracyjnemu zebraniu Sekcji Fonotek w dn.21.03. Członkowie kontynuowali ponadto prace redakcyjne nad kolejnym tomem wydawnictwa periodycznego Sekcji "Biblioteka Muzyczna", gromadzili materiał do tomu następnego oraz prowadzili własną stronę internetową. Warto odnotować, ze wieloletnia przewodnicząca Sekcji, kol. Maria Prokopowicz, przekazała swoje archiwum Sekcji Bibliotek Muzycznych Bibliotece Instytutu Muzykologii UJ w Krakowie, gdzie zostanie ono uporządkowane i zdigitalizowane.

Sekcja Bibliotek Muzycznych jako jedyna prowadziła też ożywioną współpracę międzynarodową. Dwie jej przedstawicielki (Jolanta Byczkowska-Sztaba i Elżbieta Wojnowska) wzięły udział w międzynarodowych konferencjach naukowych grupy RISM we Frankfurcie /Menem, w dn. 6-9.03 oraz w Stuttgarcie w dn. 23-26.11. One też, w ramach Międzynarodowego Inwentarza Żródeł Muzycznych zinwentaryzowały nasze zbiory w Krzeszowie, Legnicy, Pelplinie i Szczyrzycu. Ponadto Włodzimierz Pigła i Artur Jazdon kontynuowali prace nad bibliografią zawartości "Echa Muzycznego Teatralnego i Artystycznego" w ramach międzynarodowego projektu RIMP. Sekcja utrzymywała kontakty międzynarodowe z Litwą, Rosją i Ukrainą polegające na wzajemnej pomocy przy opracowaniu nietypowych zbiorów muzycznych. W związku z planowaną organizacją konferencji IAML w 2005 r. w Warszawie zbierano materiały informacyjne o Warszawie w celu umieszczenia ich na stronie internetowej IAML.

Komisja ds. Automatyzacji, która odbyła dwa plenarne spotkania (7.02 i 11.03) - jedno poświęcone planom pracy, a drugie zorganizowane we współpracy z Biblioteką Uniwersytecką w Warszawie, dotyczące zagadnienia digitalizacji zbiorów. Ponadto Komisja brała aktywny udział w przygotowaniu i organizacji ogólnopolskiej konferencji "Automatyzacja bibliotek publicznych" (Warszawa, 20-22.11.) Do jej niewątpliwych sukcesów zaliczyć należy przede wszystkim opracowanie na prośbę Departamentu Książki Ministerstwa Kultury raportu "Stan i plany komputeryzacji bibliotek publicznych" ( pod red. Elżbiety Górskiej) jako materiału na posiedzenie Komisji Kultury i Środków Przekazu Sejmu RP. Został on w całości opublikowany w EBiB (Serwisy informacyjne 03.01 Raporty i projekty), a obszerne fragmenty znalazły się także w nr 7/8/2002 Bibliotekarza. Komisja opracowała ponadto i skierowała do Ministerstwa Kultury wniosek podłączenia bibliotek powiatowych do Internetu łączem stałym, opiniowała też projekt INFOBIBNET oraz regulamin i zasady konkursu na najlepszą stronę biblioteczną www, a przedstawiciel Komisji uczestniczył w pracach jury oceniającego strony internetowe bibliotek.

Sekcja Bibliotek Pedagogicznych i Szkolnych, która oprócz zebrania Zarządu Sekcji (21.02) poświęconego realizacji zadań wynikających z przyjętego planu pracy była inicjatorem i współorganizatorem 4 konferencji, a mianowicie: konferencji: "Razem w XXI wieku" zorganizowanej w ramach XII Targów Książki Edukacyjnej dla nauczycieli bibliotekarzy i dyrektorów bibliotek pedagogicznych (Warszawa, 12.04); konferencji "Normalizacja w bibliotekach" (Siedlce 24.04); "Oświata i biblioteki szkolne i publiczne w Danii" (Pruszków) oraz "Rola bibliotek pedagogicznych w rozwijaniu czytelnictwa dzieci i młodzieży" (Warszawa, 4.12). W czasie tych spotkań przedyskutowano problem wpływu łączenia bibliotek różnego typu( ze szczególnym uwzględnieniem bibliotek szkolnych i pedagogicznych) na sprawne funkcjonowanie tych placówek w warunkach polskich.

Informacje o działalności Sekcji, ustaleniach Zarządu i planowanych zamierzeniach umieszczono w nr 4/2002 Poradnika Bibliotekarza.

Komisja Ochrony i Konserwacji Zbiorów, która oprócz 2 zebrań Zarządu Komisji zorganizowała w dn. 13-14.06 ogólnopolskie warsztaty konserwatorskie pt.: "Aktualne tendencje ochrony zbiorów bibliotecznych i archiwalnych", podczas których uczestnicy mogli się zapoznać z działalnością Zakładu Konserwacji Zbiorów Bibliotecznych BN i Oddziału Zabezpieczenia i Konserwacji Zbiorów BUW. Materiały z warsztatów ukazały się w grudniu 2002 r. jako 53 tomik serii Propozycje i Materiały SBP . Członkowie Komisji brali też aktywny udział w organizacji Polskiego Komitetu międzynarodowego programu "Błękitna Tarcza", którego celem jest ochrona zabytków i zbiorów na wypadek katastrof i konfliktów zbrojnych uczestnicząc w spotkaniach grupy inicjatywnej (marzec, czerwiec) oraz w krajowym spotkaniu inaugurującym ten program w Polsce, w dn.10.12. w Bibliotece Narodowej. Podjęto też prace związane z opracowaniem informatora adresowego pracowni i firm zajmujących się w Polsce problematyką ochrony zbiorów oraz opracowano wystąpienie do Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w sprawie utworzenia kolejnego programu wspierającego zakup sprzętu do mikrofilmowania i digitalizacji zbiorów.

Zespół ds. Bibliografii Regionalnej, który w dn. 12-13.06 zorganizował we Wrocławiu spotkanie na temat zintegrowanego formatu USMARC dla bibliografii regionalnej. Zaprezentowano tam regionalna bazę danych prowadzonych w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej, ponadto omówiono stan prac nad bibliografiami regionalnymi oraz formatem MARC 21. Odbyły się też 4 spotkania Grupy Roboczej ds. formatu MARC 21, a informacje na temat prac tego zespołu były na bieżąco publikowane w "Bibliotekarzu" i na stronie internetowej SBP. Ponadto przewodnicząca Zespołu, kol. E. Stefańczyk wygłosiła referat pt.: "Dokonania bibliotek publicznych w przygotowaniu bibliografii regionalnej w ostatnich latach. Stan na dzień 15 listopada 2002 r." na w/w konferencji "Automatyzacja bibliotek publicznych".

Nieco mniejszym dorobkiem pochwalić się mogą:

Sekcja Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych, która odbyła 3 zebrania członków i wespół z Centralną Biblioteką Polskiego Związku Niewidomych zorganizowała w dn.15-17.09, w Muszynie, ogólnopolską konferencję w p.t.: "Rola biblioteki w edukacji czytelniczej i wychowaniu w rodzinach osób niepełnosprawnych". Członkowie kontynuowali ponadto przygotowanie do druku materiałów do periodycznego wydawnictwa jakim jest Biuletyn Sekcji, który Sekcja zamierza reaktywować.

Komisja Rzeczowego Opracowania Zbiorów, która zorganizowała w dn.3-5.06 (wraz z BN) ogólnopolskie warsztaty pt. "Język haseł przedmiotowych Biblioteki Narodowej - nowe słownictwo, najnowsze ustalenia metodyczne, stosowanie w katalogach bibliotek". W efekcie ożywionej dyskusji uczestnicy warsztatów sformułowali w tym zakresie wnioski pod adresem dyrekcji BN. Ponadto podczas zorganizowanej przez SBP sesji związanej z 50 rocznica śmierci Adama Łysakowskiego, przewodniczący Sekcji, kol. P. Bierczyński wygłosił referat: "Jaki podręcznik o katalogu przedmiotowym napisałby A. Łysakowski w 2002 r. Rozważania w cieniu NUKat".

Sekcja Bibliotek Naukowych, która zorganizowała dwa zebrania plenarne (19.04 i 23.05) oraz jedno zebranie Zarządu Sekcji (6.03).Zawieszenie działalności Sekcji w II poł 2002 r. nastąpiło w wyniku choroby, a następnie śmierci przewodniczącej Sekcji kol. Małgorzaty Kłossowskiej.

Zdecydowanie mniejszym stopniem aktywności wykazały się natomiast: Komisja Wydawnicza, Sekcja Bibliotek Publicznych oraz Sekcja Fonotek, które zorganizowały tylko po jednym spotkaniu. O ile w przypadku pierwszej z nich, przyjęty od lat tryb działania: jedno plenarne spotkanie członków w ciągu roku i telefoniczne bądź osobiste kontakty i konsultacje członków Komisji z Wydawnictwem SBP sprawdza się, dając efekty w postaci produkcji wydawniczej na dobrym poziomie ilościowym i jakościowym, o tyle w pozostałych dwu przypadkach poza spotkaniami inaugurującymi działalność w nowej kadencji nie podjęto innych działań, a Sekcja Fonotek, jako jedyna, nie przedstawiła sprawozdania i o jej zebraniu inauguracyjnym wiadomo ze sprawozdania Sekcji Bibliotek Muzycznych.

Najmniej aktywna w tej grupie okazała się Komisja Statystyki Bibliotecznej, która nie zdołała zorganizować żadnego spotkania w pełnym składzie ograniczając się do kontaktów telefonicznych i spotkań członków w mniejszych grupach. Stan taki trwa już od kilku lat.

Podsumowując miniony rok wypada stwierdzić, że większość sekcji, komisji i zespół działała aktywnie i może poszczycić się osiągnięciami ocenianymi przez środowisko jako ważne i pożyteczne. Niektóre z prowadzonych prac mają charakter wręcz nowatorski wnosząc merytoryczne zmiany czy usprawnienia do codziennej, bibliotekarskiej pracy. Wspólne rozwiązywanie problemów sprzyja wymianie doświadczeń i ustawicznej edukacji. Trzeba te poczynania wspierać, gdyż odgrywają istotną rolę w integrowaniu środowiska bibliotekarskiego i poszerzaniu naszej wiedzy zawodowej.

Opracowała Ewa Stachowska-Musiał
Warszawa, 27.03.2002 r.