W ostatnim okresie ogromnie wzrosło zainteresowanie dalszym kształceniem, głównie w związku z nowymi wymogami, wynikającymi z nowelizacji Karty Nauczyciela. O tym fakcie mogłem się osobiście przekonać prowadząc od szeregu lat zajęcia w Podyplomowym Studium Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie studiuje tu maksymalna liczba osób, które można było przyjąć na ten kierunek. Z myślą przede wszystkim o nich przedstawiam już obowiązujące zasady udzielania urlopów i ulg w związku z dalszym kształceniem. Sygnalizowałem na zajęciach ubiegłorocznych założenia projektu rozporządzenia w tej sprawie i zgodnie z daną obietnicą zrekapituluję główne jego postanowienia. Wynikają one z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania nauczycielom urlopów dla dalszego kształcenia się, dla celów naukowych, artystycznych, oświatowych i z innych ważnych przyczyn oraz ulg i świadczeń związanych z tym kształceniem, a także organów uprawnionych do ich udzielania (Dz. U. z dnia 15 stycznia 2001 r. Nr 1, poz. 5).

Przepisy tego rozporządzenia mają zastosowanie do nauczycieli, wychowawców i innych pracowników pedagogicznych, zatrudnionych w pełnym wymiarze zajęć w szkołach oraz innych placówkach i jednostkach organizacyjnych uwzględnionych w Karcie Nauczyciela. W tej grupie znajdują się również nauczyciele-bibliotekarze, zatrudnieni w bibliotekach.

Osoba ubiegająca się o dalsze podnoszenie kwalifikacji zawodowych powinna otrzymać od dyrektora instytucji, w której pracuje, odpowiednie skierowanie według wzoru podanego w załączniku do rozporządzenia. Skierowanie na dalsze kształcenie jest udzielane w przypadku, jeśli podnoszenie kwalifikacji zawodowych nauczyciela, bibliotekarza jest zgodne z potrzebami placówki, w której on pracuje. Dodać należy, że w owym skierowaniu dalsze kształcenie obejmuje dość szeroką formułę, uwzględniającą cele naukowe, artystyczne i oświatowe.

Na czas niezbędny do załatwiania formalności związanych na przyjęciem na studia i na przystąpienie do egzaminów wstępnych przysługuje płatne zwolnienie z pracy w wymiarze 6 dni roboczych.

Płatne urlopy szkoleniowe, przeznaczone na udział w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów przysługują w każdym roku studiów w wymiarze:
- na studiach zaocznych - 28 dni roboczych,
- na studiach wieczorowych - 21 dni roboczych.

Niezależnie od wymienionych urlopów w ostatnim roku studiów przysługuje dodatkowo 21 dni roboczych płatnego urlopu na przygotowanie pracy magisterskiej (dyplomowej) oraz przystąpienie do egzaminu magisterskiego (dyplomowego). W przypadku, kiedy ostatni rok studiów obejmuje tylko jeden semestr, wówczas płatny urlop szkoleniowy ulega skróceniu o połowę.

W przypadku studiów wyższych w systemie eksternistycznym, przysługuje płatne zwolnienie od pracy na czas niezbędny do przystąpienia do tych egzaminów. Ponadto na przygotowanie pracy magisterskiej studiujący eksternistycznie otrzymuje 10 dni roboczych płatnego urlopu szkoleniowego.

Przewidziane w rozporządzeniu prawo do płatnego urlopu szkoleniowego oraz ulg i świadczeń, może być cofnięte w przypadku niezaliczenia roku, o ile powtarzanie roku nie jest spowodowane chorobą lub innymi przypadkami losowymi. Decyzję w tej sprawie podejmuje pracodawca /dyrektor szkoły, ośrodka, instytucji/. Osoba powtarzająca rok, która nie uzyskała płatnego urlopu szkoleniowego oraz ulg i świadczeń, zachowuje prawo do bezpłatnych zwolnień od pracy na czas obowiązkowych zajęć dydaktycznych i egzaminów.

W przypadku choroby w czasie trwania urlopu szkoleniowego, okres urlopu szkoleniowego przedłuża się o okres niezdolności do pracy bądź udziela się części urlopu szkoleniowego, niewykorzystanego z powodu niezdolności do pracy, w terminie późniejszym, zgodnie z wnioskiem studiującego.

Jeśli nauka odbywa się w innej miejscowości niż miejsce zamieszkania lub miejsce pracy studiującego, wówczas przysługuje mu zwrot kosztów przejazdu na obowiązkowe zajęcia i egzaminy oraz ryczałt na pokrycie kosztów zakwaterowania i wyżywienia - na zasadach określonych w przepisach dotyczących należności przysługujących pracownikom z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Świadczenia powyższe wypłaca studiującemu dyrektor w miejscu pracy. Może on także, w ramach posiadanych na ten cel środków finansowych, pokryć w całości lub części opłaty pobierane przez szkołę wyższą, a także udzielić dodatkowego urlopu szkoleniowego.

Osobie podejmującej nauką w szkole wyższej lub zakładzie kształcenia nauczycieli bez skierowania, dyrektor może udzielić płatnego urlopu szkoleniowego oraz ulg i świadczeń - w ramach posiadanych na ten cel środków finansowych.

Omawiane rozporządzenie przewiduje ponadto urlopy płatne dla celów naukowych, artystycznych lub oświatowych, które mogą być udzielane nauczycielowi w wymiarze jednego miesiąca na opracowanie środków dydaktycznych, problemów z zakresu teorii lub praktyki pedagogicznej albo innych problemów z zakresu oświaty i wychowania, które mogą mieć znaczenie w unowocześnianiu i doskonaleniu procesu dydaktyczno-wychowawczego oraz systemu oświaty i wychowania, jeżeli z tego tytułu nauczyciel nie otrzymuje wynagrodzenia.

Aby być zgodnym z prawem podkreślić należy, że przedstawione wyżej uprawnienia dla studiujących zostały wyartykułowane w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej, wydanym na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1983 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1118 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 239, Nr 22, poz. 291 i Nr 122, poz. 1223).