18 lipca 2003 r.

Piotr Bierczyński
redaktor
internetowego serwisu informacyjnego
Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich
http://ebib.oss.wroc.pl/sbp/
Miejsce pracy:
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna
im. Marszałka J. Piłsudskiego
90-508 Łódź, ul. Gdańska 102

Pan
Waldemar Dąbrowski
Minister Kultury
Krakowskie Przedmieście 15/17
Warszawa

Dotyczy: regulaminu na dyrektora instytucji kultury

Rada Ministrów w obwieszczeniu z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów i innych aktów normatywnych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc 30 marca 2001 r. (Mon. Pol. Nr 47 poz. 782) wymieniła (pod nr 123) Zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 2 marca 1992 r. w sprawie ramowego regulaminu konkursu na dyrektora instytucji kultury (Mon. Pol. Nr 10 poz. 70).

Powyższe zarządzenie zostało uchylone, w związku z art. 92 ust.1 i ust 2. oraz Art. 241 ust. 6 i 7 Konstytucji RP, z których to wynika, że regulacja prawna dotycząca ramowego regulaminu konkursu na dyrektora instytucji kultury nie może mieć rangi zarządzenia, natomiast musi być rozporządzeniem.

Uchylenie powyższego zarządzenia nie zmienia oczywiście zapisu art. 16 ust. 1 Ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 493, z późniejszymi zmianami), zgodnie z którym: Powołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w drodze konkursu przeprowadzonego przez organizatora.

W związku z powyższym uprzejmie zapytuję:

1) czy i kiedy Pan Minister Kultury wyda rozporządzenie w sprawie ramowego regulaminu konkursu na dyrektora instytucji kultury?

2) wobec faktu uchylenia wymienionego zarządzenia i braku stosownego rozporządzenia Ministra Kultury, czy organizator instytucji kultury może ustalić samodzielnie regulamin konkursu na dyrektora instytucji kultury i czy nie będzie to powodem unieważnienia konkursu?

3) Jakie są powody zaniechania wydania rozporządzenia?

Z nadzieją na uzyskanie szybkiej odpowiedzi,

Szanowny Panie,

W odpowiedzi na pismo dotyczące wydania przez Ministra Kultury rozporządzenia w sprawie ramowego regulaminu konkursu na dyrektora instytucji kultury uprzejmie informuje, iż zgodnie z przepisem art. 92 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie, a więc wskazującego, iż minister w drodze rozporządzenia ureguluje daną kwestię.

Ponieważ w chwili obecnej delegacja zawarta w art. 16 ust. 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej jest niezgodna z wymogami Konstytucji, wobec powyższego do wydania przedmiotowego rozporządzenia konieczna jest najpierw nowelizacja wyżej wymienionej ustawy. Minister Kultury wystąpił z propozycją takiej nowelizacji i jest ona obecnie przedmiotem prac parlamentarnych.

Wobec faktu uchylenia zarządzenia w sprawie ramowego regulaminu konkursu na dyrektora instytucji kultury nie jest ono aktem obowiązującym natomiast organizator może je stosować posiłkowo przy opracowaniu własnego regulaminu konkursu.

Z poważaniem
[podpis nieczytelny]

Obsadzanie stanowisk dyrektorskich w bibliotekach publicznych / Lucjan Biliński // Bibliotekarz. - 2003 nr 11 s. 35

Biblioteka publiczna jest instytucją kultury, w związku z tym zasady i tryb powoływania na stanowiska dyrektorów bibliotek publicznych od 1991 r. reguluje ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123 oraz z 2002 r. Nr 41 poz. 364).

Zgodnie z art. 15.1 wymienionej ustawy dyrektora instytucji kultury powołuje organizator na czas ograniczony lub nie określony, po zasięgnięciu opinii właściwych związków zawodowych działających w tej instytucji kultury oraz stowarzyszeń zawodowych i twórczych. Odwołanie następuje w tym samym trybie.

W wyniku nowelizacji tej ustawy do art. 15 dodano ustęp 4a w brzmieniu: Organizator może powierzyć zarządzanie instytucją kultury osobie fizycznej lub prawnej. Powierzanie zarządzania następuje na podstawie umowy o zarządzaniu instytucji kultury zawartej między organizatorem a zarządcą na czas oznaczony, nie krótszy niż trzy lata (kontrakt menedżerski).

W praktyce w sieci bibliotek publicznych nie przyjął się kontrakt menedżerski, chociaż niejednokrotnie dyskutowano o wadach i zaletach takiej formy zatrudnienia, jednak w odniesieniu do bibliotek przeważały opinie negatywne.

Powołanie dyrektora biblioteki publicznej może nastąpić w drodze konkursu przeprowadzonego przez organizatora. Konkurs nie jest więc obligatoryjną formą wyboru na dyrektora. Z praktyki wiemy, że organizator przedstawiać do nominacji dyrektorskiej osobę, która wygrała konkurs. Znam przypadek, że organizator zaproponował na to stanowisko osobę, która zajęła trzecie miejsce w konkursie.

Dotychczasowe rozwiązania prawne dotyczące obsadzania stanowisk dyrektorskich dają nieograniczone uprawnienia organizatorowi. Tylko w przypadku, kiedy mianowanie na dyrektora dotyczy państwowej instytucji kultury, musi on uzyskać zgodę ministra kultury.

W przypadku samorządowych instytucji kultury potrzebna jest tylko opinia ministra kultury oraz wymienionych w art. 15.1 związków zawodowych i stowarzyszeń.

Doświadczenie uczy, ze organizator musi formalnie opinie uzyskać, ale ich treść nie jest dla niego wiążąca. Organizator może mieć przecież inne zdanie o kandydacie na dyrektora niż np. minister kultury. Ten ostatni może więc najwyżej wyrazić ubolewanie, ze wybór na dyrektora nastąpił wbrew negatywnej opinii.

Taki stan prawny jest ułomny i trzeba go zmienić. W związku z tym przedłożony został rządowy projekt ustawy zmieniającej ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz ustawę o zmianie ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej.

Projekt ten wpłynął do Sejmu RP w dniu 14 maja 2003 r. W projekcie proponuje się w art. 15 po ust. 3 ustawy dodanie ust. 3a w brzmieniu:

"3a. W samorządowych instytucjach kultury, o których mowa w ust. 3. na stanowisko dyrektora nie może być powołana osoba, której kandydatura uzyskała co najmniej dwie negatywne opinie uprawnionych podmiotów, w tym opinię ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego".

Ponadto w art. 16 ust. 2 otrzymałby następujące brzmienie:
"2. Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego określi w drodze rozporządzenia, organizację i tryb przeprowadzania konkursu, skład i zadania komisji konkursowej, uwzględniając w szczególności procedury zapewniające ocenę kwalifikacji kandydatów".

W uzasadnieniu proponowanych zmian ustawy podkreślono, że bardzo często pomimo istnienia negatywnych opinii o kandydacie na dyrektora uprawnionych podmiotów, dochodzi do powołania go na to stanowisko. Przedkładany projekt nowelizacji ustawy umożliwi w sposób zdecydowany zakończenie sporu dotyczącego obsady stanowiska dyrektora z korzyścią dla dobra instytucji kultury i jej użytkowników.

Chociaż opinia ministra kultury dalej będzie tylko jednym ze składników procesu podejmowania decyzji, jednakże składnikiem porządkującym działania związane z powołaniem dyrektora. Propozycje takich rozwiązań nie mają na celu ograniczenie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, a jedynie służyć będą sprawnemu rozwiązywaniu spornych kwestii, które stają się ostatnio dość często praktyką.

Jest to w dalszym ciągu projekt nowelizacji ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, dostępny w Sejmie RP jako druk nr 1600. Można przypuszczać, że spotka się ten tekst z przychylnym przyjęciem przez wszystkie instytucje kultury, a w tym biblioteki, natomiast ze strony samorządów możemy spotkać zdecydowanych oponentów.

Lucjan Biliński