Biblioteki powiatowe
1999-2003

Informacje o bibliotekach powiatowych przygotowano na podstawie analiz sporządzanych przez wojewódzkie biblioteki publiczne dla ministerstwa kultury. Dane zbierano od 1999 r. i uzupełniano je informacjami w latach następnych. Materiał niniejszy, w stosunku do ubiegłorocznego, został uaktualniony i zawiera dane dotyczące bibliotek powiatowych z grudnia 2003, zaczerpnięte ze sprawozdań wojewódzkich bibliotek powiatowych o stanie organizacyjnym oraz działalności bibliotek publicznych w minionym roku.

Z zebranych materiałów w latach 1999-2003 wynika, że proces powstawania bibliotek powiatowych nie został zakończony. Do końca 2003 r. w blisko 3/4 ogółu powiatów (74,9%) utworzono (zlecono zadania) biblioteki powiatowe.

Sytuacja bibliotek ponadlokalnych nie jest stabilna. Wśród tych, które realizują funkcje powiatowe, zachodzą zmiany ilościowe i strukturalne, wynikające nie tylko ze zmian administracyjnych kraju (np. zmiana liczy powiatów), ale również z niekonsekwentnej polityki władz samorządowych (organizatorów) dotyczącej powstawania nowych powiatowych instytucji, ich organizacji (np. wypowiadanie dotychczasowych umów bibliotekom pełniącym zdania ponadlokalne i zlecanie ich innym placówkom) i działania (zawieranie umów na czas określony, bardzo skromne finansowanie).

Niniejsze zestawienia stanowią uzupełnienie Raportu o bibliotekach powiatowych zamieszczonego w 2002 r. w Serwisie EBIB-u - Raporty, Projekty.

Liczba powiatów:

Struktura administracyjna na poziomie powiatów w latach 1999-2001 nie ulegała zmianom. W 2001 r. podjęto decyzję^[1] o korekcie w układzie powiatowym, w wyniku której w 2002 r. powołano 7 nowych powiatów: wschowski (woj. lubuskie), brzeziński (woj. łódzkie), leski (woj. podkarpackie), sztumski (woj. pomorskie), gołdapski i węgorzewski (woj. warmońsko-mazurskie), łobeski (woj. zachodniopomorskie) oraz zmieniono nazwę powiatu tyskiego (woj. śląskie) na bieruńsko-lędziński. Przekształceniu uległ również z dniem 27 października 2002 r. status powiatu warszawskiego (dotychczas ziemskiego) na powiat m. st. Warszawa (grodzki)^[2]. W 2003 r. dokonano następnej zmiany, Wałbrzych, dotychczas posiadający status miasta na prawach powiatu, utracił swe funkcje grodzkie. Obecnie powiat ziemski wałbrzyski oraz Wałbrzych - miasto na prawach powiatu stanowią jedną jednostkę administracyjną.

Liczba powiatów realizujących zadania ponadlokalne:

* dla powiatów gryfińskiego (woj. zachodniopomorskie) i elbląskiego (woj. warmińsko-mazurskie) zadania ponadlokalne realizują po 2 biblioteki, w zestawieniu ujęte jako jedna pozycja

Liczba bibliotek realizujących zadania o zasięgu powiatowym:

W 2003 r. w stosunku do 2002 r. powołano biblioteki w 16 powiatach.

Zadania dla powiatów ziemskich realizuje o 17 bibliotek więcej w porównaniu z 2002 rokiem. Są to biblioteki powołane w 16 powiatach oraz biblioteka w Wałbrzychu, która do 2002 roku pełniła zadania połączone (dla powiatu ziemskiego i grodzkiego). W 2003 r. w wyniku reorganizacji administracyjnej z 2 powiatów powstał jeden - powiat wałbrzyski ziemski, który przejął część byłej biblioteki (jako powiatową), a z 14 filii utworzono bibliotekę miejską.

W związku z omawianą wyżej sytuacją w porównaniu z 2002 rokiem zmniejszyła się o jeden liczba bibliotek realizujących podwójne funkcje (dla powiatu ziemskiego i grodzkiego).

Nie zmieniła się liczba bibliotek grodzkich (46) mimo zmian wewnątrz tej grupy. Z WBP w Kielcach (do 2002 r. pełniącej podwójne funkcje) wydzielono bibliotekę miejską, która otrzymała status biblioteki grodzkiej (WBP pełni zadania dla powiatu ziemskiego), biblioteka w Krośnie dotychczas o statusie biblioteki miasta na prawach powiatu zaliczona została do kategorii bibliotek realizujących podwójne zadania.

Biblioteki powiatowe według województw (stan na 31.12.2003 r.):

¹ liczba powiatów ziemskich realizujących zadania (219) jest mniejsza od liczby bibliotek (221, tj. 195 bibliotek dla powiatów ziemskich i 26 ziemskich i grodzkich), w 2 powiatach po dwie biblioteki ziemskie;
² w powiecie ryckim w Wydziale Spraw Społecznych zatrudniono specjalistę do spraw bibliotek;
³ w Łodzi zadania biblioteki miasta na prawach powiatu pełni 5 bibliotek miejskich (dawniej dzielnicowych), w Krakowie - 4;
⁴ w powiecie elbląskim zadania realizują 2 biblioteki (Biblioteka Elbląska i Biblioteka Publiczna w Pasłęku); "Wirtualną Powiatową Bibliotekę Publiczną" dla powiatu olsztyńskiego policzono jako jedną: w programie uczestniczy 5 bibliotek gmin miejsko-wiejskich (Barczewo, Biskupiec, Dobre Miasto, Jeziorany, Olsztynek), 7 bibliotek gmin wiejskich (Dywity, Gietrzwałd, Jonkowo, Kolno, Purda, Stawiguda, Świątki) oraz WBP w Olsztynie (koordynator);
⁵ powiat gryfiński zadania zlecił dwóm bibliotekom: MiGBP w Gryfinie oraz Centrum Kultury. MBP w Chojnie.

Powiaty, które nie utworzyły bibliotek powiatowych (stan na 31.12.2003 r.):

¹ w powiecie ryckim w Wydziale Spraw Społecznych zatrudniono specjalistę do spraw bibliotek;
² w powiecie elbląskim zadania realizują 2 biblioteki (Biblioteka Elbląska oraz Biblioteka Publiczna w Pasłęku);
³ powiat gryfiński zadania zlecił dwóm bibliotekom: MiGBP w Gryfinie oraz Centrum Kultury MBP w Chojnie.

Tabela. Biblioteki realizujące zadania biblioteki powiatowej (stan na 31.12.2003 r.)

Przypisy

[1] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu (Dz.U. Nr 62, poz. 631).

[2] Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 4, poz.361).