ROZPORZĄDZENIE MINISTRA NAUKI I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO
z dnia 21 sierpnia 2006 r.
w sprawie kandydatów na dyplomowanego bibliotekarza oraz dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej

Na podstawie art. 117 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:

§ 1.
Rozporządzenie określa:

1. warunki, jakie powinien spełniać kandydat na dyplomowanego bibliotekarza oraz dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej;
2. formy i tryb postępowania kwalifikacyjnego stanowiącego podstawę do przyznawania uprawnień dyplomowanego bibliotekarza oraz dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej;
3. warunki awansowania dyplomowanego bibliotekarza i dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej;
4. wzór zaświadczenia o uzyskaniu kwalifikacji zawodowych.

§ 2.
Kandydatem na dyplomowanego bibliotekarza i dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej może być osoba, która:

1. posiada tytuł magistra, magistra inżyniera lub równorzędny;
2. posiada co najmniej dwuletni staż pracy w bibliotece naukowej, ośrodku informacji naukowej, archiwum lub muzeum albo na stanowiskach nauczyciela akademickiego;
3. posiada udokumentowany dorobek działalności organizacyjnej i pracy dydaktycznej;
4. posiada co najmniej 2 publikacje z zakresu bibliotekoznawstwa, informacji naukowej, archiwistyki lub muzealnictwa w wydawnictwach recenzowanych;
5. posiada znajomość co najmniej jednego języka obcego, potwierdzoną przez komisję powołaną przez rektora lub dyplomem albo certyfikatem wydanym przez uprawnioną instytucję;
6. została skierowana do postępowania kwalifikacyjnego, o którym mowa w § 3, przez dyrektora biblioteki, ośrodka informacji naukowej, archiwum lub muzeum albo zgłosiła zamiar przystąpienia do postępowania kwalifikacyjnego, przedkładając stanowisko dyrektora biblioteki, ośrodka informacji naukowej, archiwum lub muzeum w tej sprawie.

§ 3.

1. Kwalifikacje dyplomowanego bibliotekarza i dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej nabywa się w trybie postępowania kwalifikacyjnego.
2. Postępowanie kwalifikacyjne obejmuje:
1. ocenę dorobku naukowego i zawodowego kandydata na podstawie przedstawionej dokumentacji;
2. państwowy egzamin bibliotekarski lub państwowy egzamin z informacji i dokumentacji naukowej, zwany dalej "egzaminem".
3. Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza Komisja Egzaminacyjna, zwana dalej "komisją", powoływana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na okres 3 lat spośród profesorów i doktorów habilitowanych nauk humanistycznych oraz starszych kustoszy dyplomowanych i starszych dokumentalistów dyplomowanych posiadających stopień naukowy doktora, w liczbie 11 osób.
4. W skład komisji wchodzą:
1. przewodniczący;
2. dwaj zastępcy przewodniczącego;
3. sekretarz;
4. siedmiu członków.
5. Decyzję o powołaniu komisji ogłasza się w Dzienniku Urzędowym wydawanym przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
6. Komisja działa na podstawie opracowanego przez siebie regulaminu, który jest zatwierdzany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

§ 4.
1. W wyniku oceny dorobku naukowego i zawodowego kandydata komisja może:

1. dopuścić kandydata do egzaminu;
2. zwolnić z egzaminu lub jego części;
3. nie dopuścić do egzaminu.

§ 5.
1. Z egzaminu są zwolnione osoby posiadające tytuł naukowy profesora lub posiadające stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych, jeżeli ich działalność naukowa dotyczy bibliologii, bibliotekoznawstwa i informacji naukowo-technicznej oraz historii lub historii sztuki w specjalności archiwistyka lub muzealnictwo. 2. W wyniku oceny dorobku naukowego i zawodowego z egzaminu mogą być zwolnione osoby:

1. posiadające tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego innych dyscyplin niż wymienione w ust. 1, po dwuletnim stażu pracy w bibliotece naukowej, ośrodku informacji naukowej, archiwum lub muzeum;
2. posiadające stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie lub specjalności: bibliologia, bibliotekoznawstwo i informacja naukowo-techniczna, archiwistyka lub muzealnictwo;
3. posiadające stopień naukowy doktora dziedzin i dyscyplin naukowych innych niż określone w pkt 2, ukończone studia podyplomowe z zakresu bibliologii, bibliotekoznawstwa i informacji naukowo-technicznej, archiwistyki lub muzealnictwa oraz co najmniej dwuletni staż pracy w bibliotece naukowej, ośrodku informacji naukowej, archiwum lub muzeum;
4. posiadające tytuł zawodowy magistra bibliologii, bibliotekoznawstwa i informacji naukowo-technicznej albo magistra historii - specjalność w zakresie archiwistyki;
5. posiadające tytuł zawodowy magistra kierunków innych niż określone w pkt 4, ukończone studia podyplomowe z zakresu bibliologii, bibliotekoznawstwa i informacji naukowo-technicznej, archiwistyki lub muzealnictwa oraz co najmniej ośmioletni staż pracy w bibliotece naukowej, ośrodku informacji naukowej, archiwum lub muzeum.

1. legitymujące się co najmniej 5-letnim stażem pracy związanej z wybraną specjalizacją;
2. posiadające co najmniej 3 publikacje z ostatnich 5 lat związane z wybraną specjalizacją;
3. które brały udział w konferencjach naukowych w ostatnich 3 latach, prezentując w formie referatów swoją wiedzę i umiejętności związane z wybraną specjalizacją.

§ 6. Egzamin przeprowadza się w formie ustnej.

§ 7.
1. Egzamin składa się:

1. z części ogólnozawodowej, polegającej na sprawdzeniu stopnia znajomości przez kandydata problemów z zakresu organizacji nauki i kultury oraz ogólnych problemów dotyczących bibliotekoznawstwa, bibliologii, informacji naukowej, archiwistyki lub muzealnictwa;
2. z części specjalistycznej, polegającej na sprawdzeniu stopnia znajomości przez kandydata zagadnień z zakresu wybranej przez niego specjalizacji.

§ 8.
Do oceny dorobku naukowego i zawodowego kandydata przewodniczący komisji powołuje dwóch recenzentów spośród członków komisji.

§ 9.
1. Egzamin, o którym mowa w § 7 ust. 1, przeprowadza zespół egzaminacyjny powoływany przez przewodniczącego komisji w składzie:

1. przewodniczący komisji lub jego zastępca oraz sekretarz komisji;
2. co najmniej dwaj członkowie komisji, reprezentujący specjalizację wybraną przez kandydata.

1. przewodniczący komisji lub jego zastępca oraz sekretarz komisji;
2. co najmniej jeden członek komisji, reprezentujący specjalizację archiwistyka.

§ 10.
1. Oceny egzaminu ustnego dokonuje komisja w drodze uchwały, podejmowanej w głosowaniu jawnym, w obecności co najmniej 50 % ogólnej liczby jej członków.
2. Uchwały komisji zapadają zwykłą większością głosów.

§ 11.
W przypadku negatywnej oceny z egzaminu lub odstąpienia od niego bez uzasadnionej przyczyny kandydat może powtórnie przystąpić do postępowania kwalifikacyjnego nie wcześniej niż po upływie roku.

§ 12.
Uzyskanie kwalifikacji dyplomowanego bibliotekarza i dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej stwierdza przewodniczący komisji zaświadczeniem, którego wzór został określony w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia.

§ 13.
1. Do zajmowania stanowiska dyplomowanego bibliotekarza lub dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej uprawniona jest osoba, która złożyła z wynikiem pozytywnym egzamin przed zespołem egzaminacyjnym, o którym mowa w § 9, lub została z niego zwolniona na podstawie § 4 pkt 2 oraz posiada następujący staż pracy:

1. przy ubieganiu się o stanowisko starszego kustosza dyplomowanego i starszego dokumentalisty dyplomowanego - co najmniej 4 lata pracy na stanowisku kustosza dyplomowanego lub dokumentalisty dyplomowanego;
2. przy ubieganiu się o stanowisko kustosza dyplomowanego i dokumentalisty dyplomowanego - co najmniej 3 lata pracy na stanowisku adiunkta bibliotecznego lub adiunkta dokumentacji naukowej albo 8 lat pracy bibliotecznej lub w informacji naukowej, archiwalnej lub muzealnej;
3. przy ubieganiu się o stanowisko adiunkta bibliotecznego i adiunkta dokumentacji i informacji naukowej - co najmniej 2 lata pracy na stanowisku asystenta bibliotecznego lub asystenta dokumentacji naukowej albo 6 lat pracy bibliotecznej lub w informacji naukowej, archiwalnej lub muzealnej;
4. przy ubieganiu się o stanowisko asystenta bibliotecznego i asystenta dokumentacji i informacji naukowej - co najmniej 2 lata pracy bibliotecznej lub w informacji naukowej, archiwalnej lub muzealnej albo na stanowisku pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego.

§ 14.
1. . Awansowanie na stanowisko starszego kustosza dyplomowanego, starszego dokumentalisty dyplomowanego, kustosza dyplomowanego i adiunkta bibliotecznego oraz dokumentalisty dyplomowanego i adiunkta dokumentacji naukowej następuje na podstawie oceny pracy zawodowej, dydaktycznej lub naukowej oraz opublikowanego dorobku - dokonanej przez radę biblioteczną lub odpowiednią radę naukową - w zakresie lub specjalności: bibliologia, bibliotekoznawstwo i informacja naukowo-techniczna, archiwistyka lub muzealnictwo.
2. Z wnioskiem o awansowanie, zaopiniowanym przez radę biblioteczną lub odpowiednią radę naukową, występuje dyrektor biblioteki głównej, ośrodka informacji naukowej, archiwum lub muzeum.
3. W przypadku osoby będącej dyrektorem biblioteki z wnioskiem o awansowanie występuje jej bezpośredni przełożony.

§ 15. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2006 r.

Załącznik

WYKAZ SPECJALIZACJI ORAZ ICH ZAKRES TEMATYCZNY

1. Specjalizacja: Gromadzenie i opracowanie zbiorów w bibliotece naukowej
Zakres tematyczny:

1. interdyscyplinarność a specjalizacja bibliotek naukowych (centralne biblioteki dziedzinowe);
2. polimedialny typ komunikacji społecznej a polityka doboru i rotacji materiałów w procesie kształtowania kolekcji;
3. analiza zbiorów bibliotecznych, podaży różnych form materiałów, ekspercka ocena potrzeb naukowych, edukacyjnych oraz pragmatycznych w ustalaniu kryteriów gromadzenia i selekcji zasobów;
4. rodzaje zbiorów bibliotecznych;
5. zasady kształtowania polityki zbiorów;
6. źródła elektroniczne i multimedia;
7. konsorcja biblioteczne;
8. selekcja zbiorów;
9. prawne i finansowe problemy gromadzenia zbiorów (w tym ustawa - Prawo zamówień publicznych);
10. problematyka specjalizacji i współpracy w zakresie gromadzenia zbiorów;
11. zarządzanie zbiorami w bibliotece naukowej;
12. dokumenty pozostające poza komercyjnym obiegiem wydawniczo-księgarskim (szara literatura);
13. problematyka opracowania zbiorów z uwzględnieniem zagadnień kooperacji oraz unifikacji i komputeryzacji prac bibliotecznych;
14. Internet w opracowaniu zbiorów;
15. opracowanie formalne i rzeczowe zbiorów;
16. katalogi centralne.

2. Specjalizacja "Przechowywanie i udostępnianie zbiorów. Czytelnictwo"
Zakres tematyczny:

1. udostępnianie zbiorów jako usługa - zależność od typu biblioteki, polityki gromadzenia oraz opracowania kolekcji, zarządzania zbiorami i marketingu bibliotecznego;
2. usługi w zintegrowanych systemach bibliotecznych;
3. sprawność procesu udostępniania;
4. komputer i Internet w udostępnianiu;
5. projektowanie i ocena systemów bibliotecznych oraz usług;
6. biblioteki wirtualne;
7. metodyka pracy z czytelnikiem - użytkownikiem informacji o zbiorach i użytkownikiem zbiorów;
8. segmentacja zbiorów oraz specjalizacja przedmiotowa bibliotekarzy;
9. organizacja przechowywania zbiorów;
10. profilaktyczne działania ochronne oraz podstawy wiedzy o konserwacji zbiorów;
11. formy udostępniania zbiorów;
12. zapis cyfrowy dokumentów i źródeł;
13. udostępnianie zbiorów elektronicznych;
14. problemy prawne udostępniania zbiorów;
15. badanie potrzeb użytkowników;
16. badanie czytelnictwa.

3. Specjalizacja "Działalność informacyjna biblioteki naukowej"
Zakres tematyczny:

1. idea społeczeństwa wiedzy i informacji;
2. biblioteka naukowa jako placówka informacji naukowej;
3. prawne i organizacyjne problemy działalności informacyjnej;
4. użytkownicy informacji - badanie ich potrzeb i kształcenie umiejętności;
5. biblioteki naukowe w krajowych i międzynarodowych systemach informacji;
6. źródła informacji;
7. bibliograficzne i pełnotekstowe bazy danych;
8. informacja normalizacyjna i patentowa;
9. technologie informatyczne a rozwój usług informacyjnych;
10. metody i techniki wyszukiwania informacji;
11. organizacja usług informacyjnych w bibliotece naukowej;
12. strony www - funkcje, zasady tworzenia;
13. warsztat informacyjny nowoczesnej biblioteki naukowej;
14. udostępnianie informacji elektronicznej (problemy prawne, organizacyjne, techniczne, finansowe);
15. kryteria oceny informacji internetowej;
16. tworzenie źródeł informacji o bibliotece (tradycyjnych i nowoczesnych).

4. Specjalizacja "Zbiory specjalne. Ochrona zbiorów bibliotecznych"
Zakres tematyczny:

1. rodzaje zbiorów specjalnych;
2. gromadzenie zbiorów specjalnych;
3. zasady opracowania różnych kategorii zbiorów specjalnych;
4. Narodowy Zasób Biblioteczny - problemy prawne i organizacyjne;
5. zasady przechowywania i udostępniania zbiorów specjalnych;
6. problematyka ochrony i konserwacji zbiorów specjalnych;
7. zapis cyfrowy dokumentów i źródeł;
8. specjalne programy i projekty krajowe i międzynarodowe dotyczące zbiorów specjalnych;
9. kolekcje zbiorów specjalnych w najważniejszych bibliotekach polskich;
10. formy propagowania i informowania o zbiorach specjalnych.

5. Specjalizacja "Dydaktyka biblioteczna i działalność promocyjna biblioteki"
Zakres tematyczny:

1. metody i formy pracy dydaktycznej;
2. metodyka zajęć dydaktycznych;
3. udział biblioteki naukowej w procesach dydaktyczno-wychowawczych szkoły wyższej;
4. problemy prawne, organizacyjne, finansowe biblioteki w realizowaniu funkcji dydaktycznych;
5. szkolenie i doskonalenie zawodowe bibliotekarzy;
6. zastosowanie nowoczesnych technologii w dydaktyce bibliotecznej;
7. biblioteka w systemie zdalnego nauczania;
8. funkcje kulturotwórcze biblioteki naukowej;
9. zadania biblioteki w medializacji i popularyzacji nauki;
10. marketing biblioteczny;
11. współpraca bibliotek naukowych z otoczeniem;
12. wydawnictwa szkoleniowo-informacyjne i promocyjne.

6. Organizacja i zarządzanie bibliotekami naukowymi. Kadra biblioteczna"
Zakres tematyczny:

1. typizacja bibliotek;
2. funkcje bibliotek w komunikacji społecznej;
3. sieci biblioteczne (różne rodzaje) i ich współpraca. Konsorcja biblioteczne;
4. system biblioteczno-informacyjny szkoły wyższej;
5. struktury organizacyjne w bibliotekach naukowych;
6. kultura organizacyjna biblioteki;
7. badanie efektywności funkcjonowania biblioteki;
8. analiza strategiczna i plan strategiczny biblioteki;
9. problematyka finansowania działalności bibliotek naukowych. Zewnętrzne źródła finansowania;
10. najważniejsze akty prawne, kształtowanie prawa z zakresu bibliotekoznawstwa;
11. zawód bibliotekarza, jego ewolucja;
12. problematyka etyki zawodowej;
13. szkolnictwo bibliotekarskie;
14. zawodowe organizacje bibliotekarskie;
15. personel biblioteczny - zatrudnianie, ocenianie, awansowanie, motywowanie;
16. profil zawodowy i osobowościowy pracownika biblioteki naukowej;
17. marketing biblioteczny;
18. problematyka naukowego rozwoju kadry bibliotecznej i badań naukowych realizowanych przez biblioteki naukowe

II. Wykaz specjalizacji oraz ich zakres tematyczny do egzaminu na dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej

1. Specjalizacja "Organizacja systemu informacji naukowej w szkole wyższej".
Zakres tematyczny:

1. programowanie działalności informacyjnej;
2. organizacja zbiorów w bibliotece naukowej z punktu widzenia usług informacyjnych;
3. specjalizacja i współpraca bibliotek - jej zakres i formy;
4. konsorcja bibliotek - cele, zasady tworzenia, przykłady;
5. katalogi centralne;
6. zakres i organizacja usług informacyjnych;
7. technologie informatyczne w działalności informacyjnej.

2. Specjalizacja "Wytwarzanie zbiorów informacji. Opracowanie źródeł informacji"
Zakres tematyczny:

1. tradycyjne i komputerowe katalogi biblioteczne;
2. katalogi centralne;
3. tradycyjne wydawnictwa informacyjne;
4. bibliograficzne i pełnotekstowe bazy danych;
5. czasopisma i książki elektroniczne;
6. zapis cyfrowy dokumentów i źródeł;
7. rodzaje i formy zasobów informacyjnych;
8. normalizacja w pracy dokumentacyjnej;
9. metodyka opracowań dokumentacyjnych.

3. Specjalizacja "Wyszukiwanie i rozpowszechnianie informacji. Użytkownicy informacji"
Zakres tematyczny:

1. języki informacyjno-wyszukiwawcze;
2. wydawnictwa informacyjne;
3. potrzeby informacyjne użytkowników;
4. formy i metody szkolenia użytkowników;
5. organizacja dostępu do zasobów informacyjnych;
6. sieciowe techniki wyszukiwania informacji.

4. Specjalizacja "System informacji archiwalnej i muzealnej"
Zakres tematyczny:

1. historia archiwów i muzeów w Polsce oraz archiwów i muzeów polonijnych;
2. tworzenie i organizacja zasobu archiwalnego i zbioru muzealnego;
3. archiwa i muzea w Polsce (typy, struktura, sieć, funkcjonowanie);
4. porządkowanie i opracowanie zasobów archiwalnych i zbiorów muzealnych;
5. udostępnianie zasobów archiwalnych i zbiorów muzealnych;
6. informacyjna działalność archiwów i muzeów;
7. zarządzanie współczesnym systemem informacji archiwalnej i muzealnej;
8. archiwa i muzea w Internecie;
9. międzynarodowa współpraca archiwów i muzeów państwowych.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1
ZAŁĄCZNIK Nr 2