Ewa GOUMISSI
Biblioteka Główna i Ośrodek Informacji Naukowo-Technicznej
Politechniki Wrocławskiej

Zakup książek bezpośrednio u wydawcy - wybór czy konieczność? Charakterystyka dostaw literatury krajowej

Na potrzeby niniejszego referatu opracowano projekt raportu ilustrujący rozkład zamówień na książki polskie kierowanych przez Bibliotekę Główną Politechniki Wrocławskiej do poszczególnych podmiotów zajmujących się handlem i dystrybucją książki w Polsce. Zdecydowano się na przeanalizowanie okresu dostaw zakupionej literatury krajowej od 1 stycznia 2003 roku do 25 maja 2005 roku, a nie wcześniej, ponieważ tylko taki okres jest możliwy w związku z wdrożeniem modułu gromadzenia w systemie ALEPH w styczniu 2003 roku, pozwalającego generować rozmaite potrzebne raporty i dane statystyczne. W celu ograniczenia rozmiaru raportu, który dla czytelności wywodu zamieszczamy poniżej, wyeliminowano podmioty, jakie w badanym okresie zrealizowały na zamówienia Biblioteki mniejszą niż trzy liczbę tytułów .

W prezentacji poniższego raportu zastosowano cztery różne kolory nadane dla zróżnicowania poszczególnych sektorów rynku książki, by móc scharakteryzować je w oddzielnych grupach. Są to: księgarnie, wydawnictwa, wydawnictwa uczelniane i hurtownie. Spośród wszystkich wydawnictw wyodrębniono jako oddzielną grupę wydawnictwa uczelniane, ponieważ nie są one całkowicie samodzielnymi podmiotami gospodarczymi. Działają w strukturach uczelni, skąd otrzymują wsparcie i dofinansowanie. Liczba pozycji w raporcie, czyli liczba dostawców w badanym okresie, wynosi 158. Należy dodać, że wersja analogicznego raportu bez ograniczenia wydawców realizujących zamówienia incydentalne wynosi 313 pozycji. Nie jest ani wygodna, ani ekonomicznie uzasadniona współpraca z tak wieloma dostawcami. Niestety, jest to fakt wynikający ze specyfiki rynku książki w Polsce. I, jak zostanie dalej wykazane, z małą szansą na zmianę.

Najistotniejszą do rozstrzygnięcia kwestią jest to, jak lokować zamówienia, mając na uwadze maksymalną oszczędność i respektowanie jednocześnie istniejących na rynku książkowym poszczególnych sektorów. Pierwszym powodem decydującym o wyborze dostawcy jest wysokość uzyskiwanego rabatu, ale nie jest to warunek bezwzględny. Oprócz zwykłego dostarczania zamówionych tytułów liczą się jeszcze takie elementy współpracy, jak: terminy realizacji zamówień, dostarczanie informacji o nowościach, zamówieniach niezrealizowanych, transport na koszt firmy realizującej zamówienie, dostarczanie wcześniej egzemplarzy okazowych, które są podstawą do generowania zamówień. Ważna jest kultura współpracy, rzetelność dostawcy, brak pomyłek na fakturach, skrupulatność w obiegu dokumentów. Faktury kwalifikujące się do wycofania z powodu pomyłki wstrzymują proces przyjmowania i wprowadzania książek do systemu.

Księgarnie

W literaturze przedmiotu w ostatnim czasie można przeczytać o zmniejszającym się udziale sprzedaży w tradycyjnych księgarniach^[1]. Wszak księgarze są potrzebni wydawcom, którzy oczekują od księgarń promocji swojej produkcji i wpływania na wzrost poziomu sprzedaży swoich produktów. A jednak szacuje się, że 1/3-1/2 książek z bieżącej produkcji wydawniczej rozchodzi się rozmaitymi drogami pozaksięgarskimi^[2]. Dane przedstawione w tabeli 1 nie przeczą zacytowanej opinii, jeśli mowa o Bibliotece Głównej Politechniki Wrocławskiej, która lokuje w tym sektorze rynku 39,4% tytułów, 42,7% woluminów, co stanowi 49,6% wydatków na książki polskie. Współpracujemy z 30 księgarniami, w tym z 13 we Wrocławiu. Ocenia się, że na rynku działa około 3000 księgarń, z tego tylko około 100 liczy się w branży^[3]. Partnerem numer jeden w analizowanym rankingu jest księgarnia TECH, usytuowana w gmachu, w którym mieści się również Biblioteka Główna. Zaopatrujemy się w niej w książki Państwowego Wydawnictwa Ekonomicznego, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, wydawnictw Helion i Mikom, otrzymując rabat 5%, renegocjowany ostatnio do poziomu 10-15%. Rabaty w księgarniach są zróżnicowane.

Najwyższy, bo mieszczący się w przedziale 25-28%, otrzymujemy w księgarni firmowej PWN, w której kupujemy głównie książki wydane przez PWN (jest to właściwie zakup w Wydawnictwie za pośrednictwem księgarni). Książki innych wydawców są kupowane w tej księgarni z 10% rabatem. Wydawnictwo Naukowe PWN, oferujące podręczniki akademickie z prawie wszystkich dziedzin, z roku na rok zwiększa swoją obecność na rynku podręczników akademickich. W tej księgarni kupujemy 6,7% tytułów, 10,9% woluminów, co stanowi 10,7% wydatków na książki polskie. Do grupy księgarń specjalistycznych, oferujących równie wysokie rabaty, można zaliczyć wrocławskie księgarnie językowe Columbus i Polanglo - 15-20% rabatu. Realizujemy w nich 7,6% tytułów i 3,3% woluminów. Współpracujemy również z księgarniami internetowymi, np. z Prawniczo-Naukową Księgarnią Paragraf we Wrocławiu oraz z Ekonomiczną Księgarnią Economicus w Szczecinie, udzielającymi 10% rabatu. Zbyt niski rabat nie zachęca jednak do rozszerzania współpracy. Zaletą takich księgarń jest rozległość i urozmaicenie oferty. Sporadycznie lokujemy zamówienia w Księgarniach Naukowych DHN w Warszawie i w Katowicach. Jednak niezadowalający czas realizacji i brak rabatu powodują, że zakup tam raczej ograniczamy (2-3% rabatu dopiero przy zakupie powyżej 3000 zł).

Ponadto nabywamy książki również w księgarniach oficyn wydawniczych. Ma to miejsce zwłaszcza w przypadku oficyn uczelnianych, które, dbając o jak najłatwiejszy dostęp do swoich wydawnictw, organizują sieć dystrybucji opartą na własnych księgarniach obok zwykłej drogi książki: wydawnictwo - hurtownia - księgarnia. Księgarnie te prowadzą również sprzedaż wysyłkową; w ten sposób nabywamy książki z Księgarni Akademii Ekonomicznej w Poznaniu z rabatem 33% od ceny detalicznej na nowości i 7% rabatem na publikacje starsze. Z księgarni tej otrzymujemy gratisowe egzemplarze przy większych zakupach. Dobrze układa się współpraca z Księgarnią Ekonomiczną Profit A.E. we Wrocławiu, która sprzedaje nam książki ze standardowym 10% rabatem, jaki otrzymują wszystkie biblioteki, i systematycznie wysyła informacje o nowościach. Kupując jednak książki tego wydawnictwa w hurtowni, otrzymujemy je z wyższym, 15% rabatem. Zdarza się, że jedynie w księgarni możemy kupić książki, których nakład został dawno wyczerpany lub wydawca już nie istnieje (przykładem może być zakup w księgarni Stary Zdrój w Wałbrzychu Słownika geografii turystycznej Sudetów). Lokujemy zamówienia również w księgarniach propagujących publikacje wydawnictw niemających rozbudowanej sieci dystrybucyjnej. Przykładem jest Ekologiczna Księgarnia Wysyłkowa "EkoPress" z Białegostoku, będąca równocześnie wyłącznym dystrybutorem książek Wydawnictwa "Ekonomia i Środowisko".

W pierwszej piętnastce naszych dostawców mieści się księgarnia Matras. Matras - kiedyś wyłącznie hurtownia - dziś to dystrybutor hurtowo-detaliczny, rozbudowujący sieć własnych księgarń i zajmujący się przede wszystkim ich zaopatrywaniem. Oferuje niewielkie rabaty, które zależą od wysokości zakupu: 3% powyżej 300 zł, 5% powyżej 500 zł i 8% powyżej 1000 zł. Tradycyjna sprzedaż w księgarniach w pewnym sensie nobilituje książkę i czyni ją lepiej prezentowaną, co po części uzasadnia fakt lokowania przez nas, jak do teraz, największej liczby zamówień w księgarniach, w których otrzymywane rabaty należą (z małymi wyjątkami) do najniższych.

Wydawnictwa

Udział zakupów książek krajowych w sektorze wydawców wynosi 19,9% tytułów, 24,2% woluminów na kwotę 27,4% całości zakupów.

Wśród wydawnictw największym dostawcą bezpośrednim dla biblioteki jest Wydawnictwo Naukowo-Techniczne zajmujące się z definicji publikowaniem książek naukowych. Otrzymujemy od niego przesyłki książkowe z Warszawy z 20% rabatem. Dostarczanie zamówionych tytułów na koszt wydawcy poprzedza informowanie o nowościach w postaci dostarczania książek okazowych, które - po przejrzeniu przez konsultantów - są podstawą do generowania zamówień. To wydawca o dużym prestiżu naukowym i, podobnie jak Wydawnictwo Naukowe PWN, zainteresowany zwiększaniem sprzedaży na strategicznym dla niego rynku akademickim. Jako wydawca skryptów i podręczników akademickich o zasięgu krajowym realizuje 5% naszych tytułów, 10,7% woluminów, co stanowi 13% ogólnej kwoty zakupów. Sytuuje się na drugim miejscu po księgarni TECH na liście rankingowej dostawców, uszeregowanej według wysokości kwoty zakupu.

Innym znaczącym dla nas wydawcą-dostawcą jest Wydawnictwo Difin publikujące poradniki i podręczniki z dziedziny prawa, bankowości, ekonomii, zarządzania i marketingu. Zamówienia składano bezpośrednio w wydawnictwie, skąd otrzymywaliśmy jak wszystkie biblioteki 10% rabatu. Difin posiada własną księgarnię internetową, przesyła klientom systematycznie najnowsze katalogi oraz poleca wybrane nowości. Hurtownia wprawdzie nowości nie dostarcza, ale przyciąga dwukrotnie wyższym rabatem. Co wybrać? Czy odejść od zamawiania bezpośrednio u wydawcy, tracąc dodatkowe usługi na rzecz tańszego zakupu w hurtowni?

Jakkolwiek wydawnictwa z natury rzeczy mniej uwagi powinny poświęcać dystrybucji swoich produktów, a więcej ich jakości, to jednak na skutek zbyt długiego czasu oczekiwania na zwrot pieniędzy za towar przekazany hurtowniom i księgarniom same organizują sprzedaż. Poszukiwanie innych form dotarcia do klienta jest dla wielu wydawców koniecznością. Zdobywają ich atrakcyjnymi warunkami sprzedaży, z czego biblioteki - zobowiązane do szukania oszczędności - winny korzystać. Wydawnictwa, które mogą sobie pozwolić na dynamiczny marketing oraz promocję swoich publikacji i ich efektywne rozpowszechnianie, zatrudniają przedstawicieli handlowych. Ludzie ci nie tylko reprezentują wydawnictwo w środowisku, ale i docierają z ofertą do bibliotek. Przykładem może być trwająca ponad dwa lata współpraca z przedstawicielem regionalnym firmy Dobra 28 z siedzibą w Warszawie. Jest to firma, którą powołały Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne i Wydawnictwo Arkady w celu promocji i dystrybucji ich publikacji. W tym wypadku więc wydawnictwo samo dystrybuuje swoje produkty za pomocą specjalnie powołanego podmiotu owej firmy. Działanie przedstawiciela handlowego oparte jest na wzorcu niemieckim: pracuje on wyłącznie na rzecz określonego wydawcy i jednocześnie, rzecz jasna, reprezentuje tylko jego interesy. Biblioteka uzyskuje wyczerpujące informacje o wybranych tytułach, systematycznie otrzymuje nowości przeglądane następnie przez konsultantów. Realizacja zamówień składanych na ręce przedstawiciela handlowego jest natychmiastowa - przesyłki są dostarczane pocztą kurierską następnego dnia na koszt firmy. W firmie Dobra 28 uzyskujemy wysoki 30% rabat na wszystkie tytuły z katalogów GWP i Wydawnictwa Arkady. Kupujemy tam 2,2% tytułów, 2,3% woluminów na kwotę 2,4% wydatków ogólnych na książki krajowe.

Podobnie wygląda współpraca z przedstawicielem handlowym grupy wydawniczej Polskie Wydawnictwa Profesjonalne, który również dostarcza egzemplarze okazowe do oceny i przekazuje (do siedziby firmy w Warszawie) nasze zamówienia do bardzo szybkiej, dwudniowej realizacji. Polskie Wydawnictwa Profesjonalne to spółka, w skład której wchodzi pięć znanych wydawnictw: Dom Wydawniczy ABC, Wydawnictwo KiK Konieczny i Kruszewski, Wydawnictwo Prawnicze Lex, Oficyna Ekonomiczna i Kantor Wydawniczy Zakamycze. W tym wypadku wydawcy zorganizowali się w większą grupę i powołali własne komórki zamówień, magazyny, pakownie i transport. Uzyskujemy tutaj rabat co najmniej 25% z tendencją wzrostową, zależną od wysokości kwoty zamówień. Nasze nabytki z tego źródła to 2% tytułów i 1,8% woluminów na kwotę 2,6% ogółu wydatków.

Współpraca z tymi podmiotami na rynku wydawniczym jest dla biblioteki bardzo korzystna ze względu na wysokość udzielonego rabatu, okazowe egzemplarze, bardzo szybką realizację zamówień, bezpłatny transport i rzetelną obsługę naszych dezyderatów. Mamy gwarancję, że każdy nowy tytuł wydawnictw reprezentowanych przez przedstawicieli handlowych trafi do biblioteki w postaci okazowego egzemplarza.

Wydawnictwa uczelniane

Rynek książki w Polsce to także wydawnictwa uczelniane. W oparciu o ten sektor, zaznaczony w raporcie na niebiesko, realizujemy 15% zamówień (tytułów - w systemie ALEPH jedno zamówienie to jeden tytuł), 21,1% woluminów na kwotę 11,7% ogółu zakupów. Książki akademickie nie są na ogół bestsellerami, wydaje się je w niewielkich nakładach i dość trudno się sprzedaje, mimo że są adresowane do dużej grupy odbiorców: studentów, nauczycieli akademickich i szkół średnich, wreszcie bibliotek, ale w obszarze ograniczonym do macierzystej uczelni. Mimo że wydawnictwa uczelniane wydają książki specjalistyczne, nie mogą ustalać na nie zbyt wysokich cen, bo wówczas odbiorca ich nie kupi, lecz poszuka innych dróg dostępu, np. ksero. Aby tego uniknąć, wydawnictwa obniżają maksymalnie cenę zbytu dla wszystkich - hurtowni, księgarń, nabywców instytucjonalnych i indywidualnych. Do danego tytułu przypisana jest jedna cena, co stanowi głównie przeszkodę we współpracy z hurtowniami, ponieważ oczekują one rabatów (stąd brak zainteresowania tymi tytułami w hurtowniach). Oczywiste jest, że w takim wypadku książki kupione w wydawnictwie są najtańsze, gdyż każdy z dystrybutorów dolicza swoją marżę. Zazwyczaj więc książki uczelniane kupujemy bez upustów, ale też i bez marży. Wyjątkiem jest zakup w Oficynie Szkoły Głównej Handlowej z 10% rabatem i w Wydawnictwie Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP z 15% rabatem. W Oficynie Wydawniczej Politechniki Wrocławskiej biblioteka otrzymuje najwyższy - 30% rabat na wszystkie publikacje naukowe, dydaktyczne i informacyjne, jako klient zamawiający i finansujący także tytuły przeznaczone na wymianę z innymi ośrodkami w kraju i za granicą.

Zwykle wydawnictwa uczelniane są sprzedawane w systemie bezpośrednim w wydawnictwach prowadzących też sprzedaż wysyłkową, z której korzystamy najczęściej. Wydawnictwa doliczają na ogół koszty przesyłek; nie jesteśmy nimi obciążeni w wydawnictwach: Politechniki Częstochowskiej, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Akademii Górniczo-Hutniczej, Szkoły Głównej Handlowej i Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Pełne oferty wydawnicze, częstokroć z opisami publikacji, spisami treści i recenzjami wydawnictwa uczelniane przedstawiają w Internecie i umożliwiają złożenie zamówienia pocztą elektroniczną lub prowadzą własną księgarnię internetową, jak np. Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Poszukując też nowych form sprzedaży, oferują tytuły w Internetowej Księgarni Akademickiej. Czasami sprzedaż ich publikacji prowadzą księgarnie będące jednostkami uczelni, np. Księgarnia Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Księgarnia Akademii Ekonomicznej w Krakowie działająca w ramach struktury Biblioteki Głównej, co jest ewenementem w skali kraju! Zdarza się, że nabywamy wydawnictwo uczelniane w księgarniach naukowo-technicznych we Wrocławiu lub na terenie kraju, np. w Księgarni Ekonomicznej Kazimierza Leki Filia Techniczna, w Księgarni Technicznej w Warszawie. Dzieje się tak, gdy nakład w wydawnictwie został wyczerpany. Tylko część wydawnictw uczelnianych jest rozprowadzana przez hurtownie, a część przez księgarnie, z którymi wydawcy podpisują indywidualne umowy.

Pewną niedogodnością jest brak informacji o przyczynie braku realizacji przesłanych zamówień, ale dotyczy to również większości pozostałych wydawców. Niewystarczająca liczba osób zatrudnionych w tych jednostkach uniemożliwia kompletną obsługę klientów. Przy okazji dostarczania zamawianych tytułów otrzymujemy zazwyczaj katalog bądź informacje nowościach.

Doskonałą okazją do spotkania z częścią tych wydawców są Wrocławskie Targi Książki Naukowej, które w 2005 roku odbyły się po raz jedenasty na Politechnice Wrocławskiej. Dają one możliwość zapoznania się z szeroką ofertą publikacji naukowych, nowościami i zorientowania się w planach wydawniczych, czasami odebrania wcześniej zamówionych książek, wreszcie kupienia książek w promocyjnych cenach. Wielu wydawców w rozmowach przeprowadzanych podczas trwania targów podkreśla, że sprzedaż w cenie katalogowej, bez narzutów, jest najniższą z możliwych, bowiem koszty wydania książki przekraczają cenę jej zbytu. Publikacje wydawnictw uczelnianych są wizytówką uczelni, promocją jej kadry naukowej i dorobku. Z prezentowanymi książkami naukowymi zapoznają się bibliotekarze i konsultanci biblioteki, w tym ogromne rzesze studentów. Każdego roku po zakończeniu targów wysyła się ok. 500 zamówień do wystawców targowych, trudno więc przeceniać znaczenie tej inicjatywy dla kształtowania księgozbioru i możliwości właściwego doboru tytułów do zakupu.

Hurtownie

W literaturze przedmiotu powszechnie przedstawia się brak stabilizacji na rynku książki spowodowany niedoskonałością dystrybucji, a zwłaszcza stanem hurtu księgarskiego^[4]. Oczywiście, hurtowni nie sposób wyeliminować, ale tylko silny hurt może zapewnić opłacalność współpracy edytorom przez wielkość i tempo realizowanego obrotu. Hurtownie przede wszystkim zajmują się dystrybucją. Dzisiaj jednak, gdy firmy spedycyjne gwarantują szybkie dostarczanie przesyłek, wydaje się, że każdy z wydawców mógłby współpracować - nie korzystając z pośrednictwa hurtowni - z wybranymi księgarniami, bibliotekami lub innymi grupami klientów atrakcyjnych ze względu na liczbę kupowanych tytułów. Taki sposób dystrybucji przyjęły wydawnictwa GWP i Arkady (za pośrednictwem firmy Dobra 28) oraz grupa pięciu znanych wydawców reprezentowanych przez Polskie Wydawnictwa Profesjonalne, o których była już wcześniej mowa.

Jak wynika z raportu, biblioteka bezpośrednio współpracuje z trzema hurtowniami, w których w badanym okresie zakupiono 1841 tytułów (25,7%), 3828 woluminów (12%) na kwotę 11,3% ogółu wydatków na zakup polskich książek. Opisując ten sektor rynku, należy wymienić pewne zróżnicowania, o ile Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe LiL (nr 5 w raporcie) jest klasyczną hurtownią, to Firma Księgarska Wiesława Juszczaka (nr 4 w raporcie) zaliczana do tej grupy posługuje się dość charakterystycznym modelem współpracy z klientem, polegającym na dostarczaniu książek okazowych. Taki sposób przedstawiania oferty pozwala na ocenę publikacji przed podjęciem decyzji o zakupie. Jest to specyficzna hurtownia, chociaż - tak jak inne - gromadzi duże ilości książek i oferuje określone upusty. Specjalizuje się w handlu książkami niskonakładowymi (od 300-500 egz.) i dostarczaniu ich wyspecjalizowanym odbiorcom, głównie bibliotekom naukowym. Dystrybucja tego rodzaju książek rzadko odbywa się przez ogólnodostępną sieć księgarni i hurtowni z racji ich niskiego nakładu i niewielkiej wartości handlowej, co czyni tytuł trudnym do sprzedaży. Firma cyklicznie dostarcza odbiorcom uzgodnioną ofertę książek i umożliwia w długim, dogodnym terminie zapoznanie się z ich treścią. Podstawą do tworzenia zamówień są dostarczone na życzenie egzemplarze okazowe, oceniane przez konsultantów i bibliotekarzy na miejscu w bibliotece. Na wszystkie wydawnictwa otrzymujemy stały rabat od 10,5% do 11,9%, z możliwością negocjowania wyższych w uzasadnionych przypadkach. Zamówione książki otrzymujemy pocztą bądź transportem własnym firmy na jej koszt. Firma udostępnia bibliotece publikacje głównych oficyn uniwersyteckich, instytutów naukowych, agend PAN, uczelni niepaństwowych, np. Wyższej Szkoły Kupieckiej w Łodzi, Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu w Sosnowcu. Realizuje 7,7% tytułów, 5,7% woluminów o wartości 6,3% ogółu zakupów. Głównymi zaletami tej współpracy są: korzystny rabat, otrzymywanie egzemplarzy okazowych, terminowość dostaw i wyjątkowo wysoka kultura współpracy.

Kolejnym dostawcą w sektorze hurtowni jest Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe LiL, będące typową hurtownią. Współpraca została nawiązana z wielu względów: hurtownia jest zlokalizowana we Wrocławiu, co gwarantuje szybki i tani kontakt, a jednego z jej pracowników oddelegowano do obsługi składanych tam zamówień biblioteki. Oferuje bardzo wysoki, stały 25% rabat od ceny detalicznej na wszystkie książki oprócz wydawnictw akademickich (15% rabat). Możemy tam zamawiać książki z ponad 200 oficyn wydawniczych, z którymi hurtownia ma podpisane tzw. umowy konsygnacyjne, co gwarantuje najwyższe rabaty i szybkie dostawy. Realizacja zamówień trwa od dwóch dni do dwóch tygodni od złożenia zamówienia, transport książek zapewnia firma. Na bieżąco jesteśmy informowani o stanie realizacji zamówień, terminie dostawy bądź przyczynach opóźnienia; świadczy to o rzetelności i możliwościach przedsiębiorstwa. Zamawiamy tam część wydawnictw uczelnianych, których ceny są dla nas niższe niż gdybyśmy zamawiali je bezpośrednio w wydawnictwie. Dotyczy to m.in. publikacji wydawnictw Uniwersytetu Wrocławskiego, Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Akademii Bydgoskiej i Uniwersytetu Jagiellońskiemu. W tej hurtowni możemy również kupić publikacje Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP z Wrocławia z identycznym rabatem jak w wydawnictwie.

W hurtowni LiL zakupiliśmy 17,9% tytułów, 6,2% woluminów na kwotę 4,9% ogółu zakupów. Niższy od spodziewanego - oraz planowanego w przyszłości - udział tej hurtowni w realizowaniu zamówień biblioteki wynika z krótkiego czasu współpracy (niewiele ponad rok), z czego ponad pół roku przeznaczono przede wszystkim na testowanie jakości świadczonych przez firmę usług.

Rynek książki w Polsce pozostaje wciąż na tyle zróżnicowany i niezorganizowany, że aby zgromadzić odpowiednie piśmiennictwo, niezbędna jest współpraca z wieloma partnerami, np. wydawcami, hurtowniami, księgarniami - również prowadzącymi sprzedaż wysyłkową. Różne sposoby dystrybucji powodują, że na rynku książkę oferuje się w zróżnicowanych cenach. Zwykła droga książki prowadzi od wydawnictwa, przez hurtownię do księgarni, lecz korzystamy także, jak pokazuje tabela 1, z innych kanałów dystrybucji, takich, w których wydawca jest sprzedawcą, a biblioteka ostatecznym nabywcą, oraz kupujemy w hurtowni, czyli u jednego tylko pośrednika, pomijając ważny sektor rynku książki, jakim jest księgarnia.

Tab.1. Charakterystyka ilościowa dostaw książek polskich do Biblioteki Głównej Politechniki Wrocławskiej w okresie od 1 stycznia 2003 roku do 25 maja 2005 roku (w podziale na poszczególne sektory rynku).

Biblioteka Główna Politechniki Wrocławskiej, nieskrępowana absurdalnym jarzmem zakupów książek w trybie przetargowym, ma wolność wyboru pośród zróżnicowanych dostawców książek działających na rynku polskim. Jak wykazano, żaden z tych dostawców nie jest w stanie spełnić wszystkich koniecznych warunków sprzedaży.

Właściwie ulokowanie każdego zamówienia u konkretnego dostawcy musi poprzedzać analiza, która podpowie: jak - mając na uwadze maksymalną oszczędność i respektowanie jednocześnie istniejących na rynku księgarskim sektorów - przekazywać zamówienia do realizacji, by osiągać rezultaty satysfakcjonujące tych, którzy przeznaczają środki na zbiory i tych, którzy z tych zbiorów korzystają.

Przypisy

[1] NOWAK, T. Na książkowym szlaku. Rzecz o dystrybucji. Notes Wydawniczy 2003, nr 11, s. 42.

[2] ADAMIEC, W. Rynek książki w Polsce. In Biuletyn EBIB [on-line]. 2001 nr 10 (28) [dostęp 10 maja 2005]. Dostępny w World Wide Web: http://ebib.oss.wroc.pl/2001/28/adamiec.html.

[3] Tamże.

[4] SZYDŁOWSKA, E. Potyczki Dawidów z Goliatami. Impresje wokół rynku książki 2003. Notes Wydawniczy 2004, nr 11, s. 29.

Załącznik 1. RAPORT

Biblioteka Główna Politechniki Wrocławskiej Oddział Gromadzenia

Wrocław, 2005-05-25

KSIĄŻKI POLSKIE ( Z AKCESJĄ "K") ZAKUPIONE U POSZCZEGÓLNYCH DOSTAWCÓW okresie od 1 stycznia 2003 roku do 25 maja 2005 roku. Minimalna liczba tytułów: 3. Wersja rankingowa

Obliczenia na podst. faktur cząstkowych

Wydawnictwa
Wydawnictwa uczelniane
Hurtownie
Księgarnie