Aleksander Radwański
Zakład Narodowy im. Ossolińskich

Katalog kartkowy Ossolineum przeniesiony do Internetu

W związku z przeniesieniem części działów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich do nowego budynku w innej części miasta, planowanym na rok 2001, pojawił się problem dostępności głównego katalogu kartkowego dla czytelników i bibliotekarzy, odwiedzających obydwa budynki. Jego fizyczne powielenie nie wchodziło w grę, a klasyczna retrokonwersja w systemie VTLS trwałaby około 10 lat! Jak zatem skopiować katalog w niecałe pół roku?!

Zdecydowano się na zeskanowanie kart katalogowych i udostępnienie ich w najprostszej konwencji - skrzynek i pliku kartek w każdej z nich. Skrzynki są opisane kolejnymi literami alfabetu - jak w przypadku tradycyjnego katalogu - zaś karty katalogowe ponumerowane. Dodatkowo interfejs wyposażono w prostą funkcję wyszukiwania poprzez hasło, co w odpowiedzi daje nazwę skrzynki, zawierającej dane hasło w swoim przedziale. Dalej trzeba już zgadywać... Tak prosta organizacja kart pozwoliła wyeliminować kosztowne oprogramowanie, jak też podnieść niezawodność całego systemu. Całe przedsięwzięcie zostało sprawnie i terminowo obsłużone przez firmę DjaF z Krakowa (znaną również ze skanowania katalogu historycznego Biblioteki Jagiellońskiej), która zeskanowała prawie 1 120 tys. kart, przygotowała serwer oraz skrypty, umożliwiające nawigacje po katalogu, mieszcząc się w kwocie dotacji przyznanej na ten cel przez KBN.

W odróżnieniu od projektu Biblioteki Jagiellońskiej, zeskanowano wszystkie kartki, co niewątpliwie można traktować, jako prawdziwy sukces! Dyrekcja Ossolineum zadbała w związku z tym o należyty marketing, informując społeczność, poprzez media, o realizacji zeskanowanego po raz pierwszy w całości katalogu kartkowego. Niestety w niektórych przekazach zniknęły kolejno słowa "zeskanowany" potem "kartkowy" i tak staliśmy się "pierwszym katalogiem bibliotecznym w Internecie", co oczywiście nie jest prawdą. Niektóre gazety posunęły się nawet do stwierdzenia, że w Ossolineum "skatalogowano" w pół roku cały zbiór książek i czasopism! Niestety ani dyrekcja, ani pracownicy Ossolineum nie mieli żadnego wpływu na ostateczną treść niektórych przekazów.

Za wcześnie jeszcze na ocenę efektywności działania zeskanowanego katalogu. Wypowiedzi czytelników są z reguły bardzo pozytywne. Doceniają oni możliwość dotarcia do opisu katalogowego na odległość, nawet poprzez tak prymitywny interfejs, jak metafora szafek i szufladek. Szczególnie usatysfakcjonowani są ci czytelnicy, którzy dobrze znają pragmatykę poruszania się po katalogu tradycyjnym. "Produktem ubocznym" zeskanowanego katalogu jest pełna obsługa zdalnego składania rewersów do czytelni. Do tej pory czytelnik nie mógł sprawdzić zdalnie sygnatury, którą musi umieścić na rewersie. Teraz może to zrobić.

Czy przykład Ossolineum będzie stanowił zachętę dla innych bibliotek? Czy też rozwiązanie to jest zbyt drastycznie niezgodne z "klasyczną automatyzacją"? Czytelnicy na pewno na tym skorzystali, bo nawet niedoskonała informacja jest lepsza niż żadna. A czytelnicy są najważniejsi. Katalogi można oglądać pod adresami: graf.oss.wroc.pl/ (dla katalogu alfabetycznego druków zwartych) i graf.oss.wroc.pl/czas/ (dla katalogu czasopism). Wejście do obu katalogów znajduje się tez na głównej stronie Ossolineum: www.oss.wroc.pl.

EBIB 2/2001 (20)
Radwański, A.: Katalog kartkowy Ossolineum przeniesiony do Internetu